Không thể ngủ quên trên những kho báu

Cái khó khăn không của riêng VN là cái làm ra được phân phối như thế nào. Nói cho cùng, loài người phải xử lý mệnh đề tăng trưởng nhanh nhất của cải làm ra với mệnh đề thực hiện sự hưởng thụ trên của cải ấy một cách mà ai cũng có thể chấp nhận - dù chấp nhận tạm thời. Bao nhiêu biến động, thậm chí đẫm máu, xét tận gốc, chính là ở chỗ này. Tôi có thể khẳng định rằng đó là mục tiêu cao nhất mà Nhà nước VN nhắc đến. Người VN hiểu chủ nghĩa xã hội mà mình theo đuổi trên mối điều hòa ấy.

Rất thời sự khi chúng tôi nghiên cứu lại các di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ khá sớm, khi nước VN dân chủ cộng hòa ra đời và cuộc kháng chiến bắt đầu, cách nay gần 70 năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu nỗi lo ngại của Người khi chính quyền do Đảng Cộng sản nắm vững.

Lúc đó, Người đã nhắc tệ quan liêu, tham nhũng dẫn đến những bất công và nếu không diệt trừ thì đất nước khó giành được độc lập, tự do, càng khó thoát khỏi đói nghèo, khó trở nên cường thịnh và người dân khó được hạnh phúc. Ngày nay, những gì mà Chủ tịch Hồ Chí Minh trăn trở vẫn khiến những người VN trăn trở.

Xét trên bình diện lịch sử và xã hội học, không một quốc gia, dân tộc nào không có sức mạnh tiềm tàng. Vấn đề là hạn chế những tiêu cực, phát huy những tích cực để giải quyết cái thách thức - ta gọi là thách thức của loài người - xoay quanh hai chữ “công bằng”. VN nhận thức được điều đó và đang phấn đấu. Cái thuận lợi của VN là quá khứ chi viện rất lớn cho xu thế này, đồng thời chế độ chính trị luôn cố gắng để bảo đảm cho dòng chảy của lịch sử không đứt quãng.

Thật không dễ dàng. Song nó lại không nằm ngoài tầm khống chế của một chế độ chính trị tự giác hành trình của mình cùng mục tiêu mà mình phải đạt. Ít nhất, VN có những điều răn dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh - rất hiếm lãnh tụ nào của thế giới cách mạng nhìn thấu suốt những trở lực và chọn cuộc đấu tranh khắc phục trở lực ấy làm động cơ đi tới. Chúng tôi tôn trọng truyền thống của dân tộc cũng như hiểu rằng VN có một tiềm năng về con người, về tài nguyên không đến nỗi nghèo.

Tuy nhiên, như dân gian chúng tôi từng mỉa mai: “Ăn truyền thống, sống tiềm năng” - không thể lấy truyền thống thay cho hiện tại, tương lai và không thể ngủ quên trên những kho báu khi mà những kho báu ấy vẫn còn im lìm trong lòng đất, trong lòng biển, nhất là trong con người.

Cách nào đó chúng tôi sẽ rơi vào chủ nghĩa duy tâm và trạng thái bảo thủ thường đồng hành với sự trì trệ. Cả VN và thế giới đang dạy cho người VN những bài học vô giá. Khi VN bắt đầu thực hiện công cuộc đổi mới là hàm nghĩa chấp nhận một đột phá, không chỉ trên lĩnh vực tư duy về kinh tế quản lý và quản lý kinh tế mà cả cách nhìn lịch sử ở mặt sống động của nó.