Thuế thu nhập cao “quên” đại lý bảo hiểm

Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) tiếp tục bộc lộ những bất hợp lý sau gần 3 tháng áp dụng vào thực tế. Trong lúc hàng trăm ngàn lao động trong nước có thu nhập trên 5 triệu đồng/tháng đã phải chịu khấu trừ mức thuế TNCN 10%, hàng ngàn cá nhân làm đại lý bảo hiểm tại Việt Nam có thu nhập cao, lại chỉ đóng mức thuế 5%/tổng thu nhập hằng tháng theo diện thuế... thu nhập doanh nghiệp (TNDN)!

Quy định đã lỗi thời nhưng không sửa

Ngay từ tháng 5-2004 (khi Pháp lệnh về Thuế Thu nhập đối với người có thu nhập cao đang trong giai đoạn soạn thảo), một số công ty bảo hiểm nhân thọ lớn tại Việt Nam đã có công văn gửi Tổng cục Thuế đề nghị hướng dẫn cách thu thuế đối với những cá nhân làm đại lý bảo hiểm. Trả lời các công ty bảo hiểm nói trên, công văn 1357 TCT/ĐTNN ngày 10-5 do Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Phạm Văn Huyến ký, nêu rõ: “Các cơ sở kinh doanh, đại lý phải kê khai nộp thuế TNDN đối với hoa hồng đại lý. Cơ sở kinh doanh là cá nhân làm đại lý, cộng tác viên không thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, chứng từ thì nộp thuế TNDN theo thuế suất 5% tính trên doanh thu hoa hồng”.

Cho đến ngày 1-7, Pháp lệnh về Thuế Thu nhập đối với người có thu nhập cao (sửa đổi, bổ sung) bắt đầu có hiệu lực. Thế nhưng, dường như các cơ quan chức năng đã “quên” những cá nhân làm đại lý bảo hiểm và quy định về mức thuế đối với những đối tượng này không được điều chỉnh, trở nên lỗi thời sau khi Luật Thuế TNCN ra đời. Điều này dẫn đến bất hợp lý: Người có thu nhập từ vài chục triệu đến vài trăm triệu đồng/tháng mà chỉ chịu mức thuế 5% theo diện thuế TNDN!

Thu nhập rất cao, chịu thuế suất rất thấp

Theo một nguồn tư liệu riêng chúng tôi thu thập được từ các cơ quan thuế, đã có vài cá nhân làm đại lý bảo hiểm có mức thu nhập mỗi tháng hàng tỉ đồng. Số lượng cá nhân làm bảo hiểm có mức thu nhập trên 200 triệu đồng/tháng ước chừng có hơn 1.000 người. Những đối tượng này chỉ nộp thuế 5% theo diện thuế TNDN (việc khấu trừ do công ty bảo hiểm tiến hành, sau đó nộp 1 lần cho cơ quan thuế). Thử làm phép tính: Lấy mức thu nhập hằng tháng của một cá nhân làm bảo hiểm là 200 triệu đồng, nếu tính mức thuế 5% thì mỗi tháng chỉ đóng 10 triệu đồng. Nhưng nếu áp mức thuế theo sắc thuế TNCN (thu nhập 200 triệu đồng/tháng trở lên phải chịu thuế suất 40%) thì số tiền thuế phải đóng là 71,5 triệu đồng, tính ra cả năm là 858 triệu đồng. Ông Nguyễn Thái Sơn, Trưởng Phòng Thuế TNCN Cục Thuế TPHCM, nói: “Mức chênh lệch là rất lớn. Các cơ quan thuế TPHCM cũng bối rối, không biết thu theo cách nào và Cục Thuế TPHCM đang kiến nghị Tổng cục Thuế hướng dẫn cụ thể”.

Trong lúc Tổng cục Thuế chưa có động tĩnh gì trong việc điều chỉnh thuế suất đối với những cá nhân làm đại lý bảo hiểm thì các công ty bảo hiểm đã tạo tác động trước. Ngày 10-9, bên lề một cuộc hội thảo về thuế TNCN tại TPHCM, đại diện một số công ty bảo hiểm cũng đã gặp bà Đỗ Thị Thìn, Trưởng Ban Thuế TNCN – Tổng cục Thuế, đề nghị bảo lưu cách tính thuế 5% theo diện thuế TNDN. Lý do các công ty bảo hiểm đưa ra là thu nhập của những cá nhân làm bảo hiểm trồi sụt thất thường và việc khấu trừ 5% thuế TNDN tại công ty giúp họ đỡ vất vả hơn trong việc quyết toán thuế, nếu làm hồ sơ thuế TNCN thì rất rắc rối. Đại diện Tổng cục Thuế cho biết sẽ xem xét kỹ lưỡng, nhưng quan điểm của ngành thuế là phải điều chỉnh để tạo sự công bằng đối với mọi cá nhân, mọi doanh nghiệp.

Điều đáng nói là, trong lúc cá nhân có thu nhập từ 500.000 đồng/lần trở lên đã bị thu 10% thì vẫn còn một nhóm đối tượng khá đông nói trên, có thu nhập rất cao lại chịu mức thuế rất thấp, khiến ngân sách Nhà nước bị thất thu một khoản lớn. Điều này thể hiện sự thiếu công bằng của Luật Thuế TNCN: Thuế thu nhập cao lại đánh vào người có thu nhập thấp!