nuôi cua AInuôi cua tuần hoàn AIcua lột Việt Namcua lột sống

Nhồi máu cơ tim, đại họa của thế kỷ 21

Bác sĩ LƯƠNG LỄ HOÀNG

Trái tim phải co thắt liên tục để đẩy máu đến mọi ngõ ngách tận cùng của cơ thể. Nếu vì lý do nào đó mạch máu bị tắc nghẽn (do chất béo, chất vôi... đóng cứng trên thành mạch) hay co thắt liên hồi (cảm xúc thái quá...), thì cơ quan tương ứng sẽ thiếu máu, lâu ngày sẽ bị hoại tử.

Điểm éo le là trái tim cũng cần được nuôi dưỡng thông qua hệ thống mạch máu và các mạch máu này lại rất dễ bị tắc nghẽn. Lúc này nhồi máu cơ tim là điều khó tránh khỏi

Thiểu năng mạch vành, không chừa một ai!

Không chỉ vì tỉ lệ tử vong, những thống kê gần đây đã khiến nhiều thầy thuốc phải thay đổi quan điểm về sự nguy hiểm của nhồi máu cơ tim. Trái với định kiến trước đây, theo đó bệnh mạch vành thường có ở nam giới trên 50 tuổi, hoặc ở giới doanh nhân có cuộc sống căng thẳng..., nhồi máu cơ tim hiện nay là bệnh:

- Được ghi nhận cả ở những người rất trẻ, thậm chí đã có báo cáo bệnh ở trẻ em!

- Được phát hiện trên nhiều bệnh nhân không có vấn đề với chất mỡ trong máu và không ít người cũng không phải là nạn nhân của stress.

- Có tỉ lệ mắc bệnh ở phụ nữ không thua gì nam giới.

- Kèm theo nhiều bệnh khác như tiểu đường, rối loạn tuyến giáp, ung thư...

Ngạnh tắc cơ tim, không chỉ vì cholesterol!

Trong thập niên qua, do các phương tiện truyền thông đại chúng lắm lúc cường điệu về cholesterol, bệnh mạch vành hầu như lúc nào cũng được gắn liền với tình trạng xơ vữa mạch máu do rối loạn biến dưỡng chất béo. Đúng là cholesterol, nói chính xác hơn các thành phần chất béo độc hại trong máu như triglyceride, LDL-cholesterin, giữ vai trò quan trọng trong việc gây ra thiểu năng mạch vành. Đúng là cần điều trị béo phì, giảm mỡ trong máu, điều chỉnh rối loạn chất béo bằng ăn uống, vận động và thậm chí dùng thuốc, nhưng nếu quy tất cả tội cho cholesterol thì thiếu khách quan vì những nghiên cứu gần đây cho thấy:

- Nhiều bệnh nhân nhồi máu cơ tim chưa từng bị tăng chất mỡ trong máu, ngược lại không ít nạn nhân của bệnh mạch vành thậm chí có lượng cholesterol quá thấp!

- Khi bước vào tuổi mãn kinh, nhiều phụ nữ dễ bị thiếu máu cơ tim. Điểm lo ngại là tỉ lệ tử vong ở các bà bị nhồi máu cơ tim có kèm rối loạn nội tiết tố cao hơn con số thống kê ở nam giới!

- Gần 1/3 bệnh nhân nhập viện vì bệnh mạch vành không hề có triệu chứng báo trước trên điện tâm đồ hay siêu âm tim... Đây là những người bị bệnh trầm uất với bệnh lý rối loạn chức năng tuần hoàn vì nguyên nhân tâm lý như đau thắt ngực vô cớ, đổ mồ hôi trộm, hồi hộp, lo sợ... Rõ ràng bệnh mạch vành đã vượt khỏi giới hạn của trái tim và mạch máu.

Điều trị bệnh mạch vành, đáp án ngoài phòng mổ

Không thể phủ nhận vai trò của các bệnh viện chuyên khoa tim mạch trong ngăn chặn bệnh mạch vành. Nhờ những tiến bộ nhảy vọt trong kỹ thuật chẩn đoán và can thiệp tim mạch, việc đối phó khẩn cấp với tình trạng thuyên tắc mạch vành đang càng lúc càng trở nên tinh vi.

Nhưng cho dù hiệu năng của phòng cấp cứu có được hoàn chỉnh tối đa thì vấn đề vẫn không phải là người bệnh đang trên giường cấp cứu mà là số bệnh nhân đang trên đường hoặc nay mai sẽ lên đường đến bệnh viện tim mạch!

Chưa hết, nếu tưởng giải quyết được bệnh mạch vành sau khi thông được tim, hay bắt cầu được mạch máu thì sai. Cuộc chiến của người bệnh chỉ thực sự bắt đầu sau khi... xuất viện! Với người bệnh, ai chẳng mong thoát chết trong lần cấp cứu, nhưng cuộc chiến chống bệnh mạch vành còn là làm sao để sớm trở về đời sống bình thường sau cuộc mổ. Mổ khéo, chữa hay là cần thiết nhưng chưa thể là giải pháp.

Thiểu năng mạch vành, hôm nay đã là quá muộn

Thật sai lầm nghiêm trọng nếu xếp bệnh mạch vành vào nhóm bệnh cấp tính. Nhồi máu cơ tim xảy ra đột ngột chẳng qua chỉ vì không báo trước chứ thật ra nó đã có mặt từ lâu.

Cũng như những bệnh mãn tính khác, hiệu quả của việc điều trị tùy thuộc nhiều vào khả năng chẩn đoán chính xác càng sớm càng tốt. Ngày nào chưa có chương trình tầm soát bệnh mạch vành bài bản, thì ngày đó thầy thuốc còn gặp khó khăn khi cấp cứu vì bệnh nhân đến quá trễ.

Trái với suy nghĩ của nhiều người, kể cả không ít thầy thuốc, việc phát hiện bệnh tim không quá phức tạp và tốn kém. Nếu không có phương tiện để chụp mạch máu, siêu âm 3 chiều... thì với một vài xét nghiệm sinh hóa phản ánh gián tiếp mức độ lưu thông của dòng máu hay với điện tâm đồ, người thầy thuốc cũng biết được ít nhiều về khả năng bị bệnh mạch vành của thân chủ.

Những chương trình khám sức khỏe định kỳ với mục tiêu tầm soát bệnh nào đó cụ thể như thiểu năng mạch vành, tiểu đường, viêm gan, bướu tuyến giáp... cần được tiến hành ở trường học, công ty, nhà máy. Chỉ như thế mới mong giải quyết được tình trạng quá tải hiện nay ở các bệnh viện.

Ngạnh tắc cơ tim, không chỉ vì mạch máu

Nếu chỉ vì cơn đau thắt ngực rồi vội vàng kết luận là bệnh tim thì sai lầm lớn. Nhiều người bệnh đã qua lại phòng đo điện tim, xét nghiệm máu, siêu âm tim... đến quen mặt nhưng thầy thuốc vẫn không tìm ra nguyên nhân.

Theo một nghiên cứu trong năm 2005 ở Anh, không dưới 1/4 bệnh nhân đến thầy thuốc vì triệu chứng bệnh tim mạch nhưng trên thực tế lại là vấn đề tâm lý, trong đó trầm uất là lý do hàng đầu.

Mặc dầu mạch máu trên thành tim chưa bị tổn thương nhưng nhiều dấu hiệu bệnh lý, từ dao động huyết áp đến rối loạn nhịp tim, vẫn có thể xuất hiện dễ dàng trên người vừa trải qua cơn chấn động tâm lý. “Hội chứng kinh hoàng” - tên gọi của bệnh mạch vành do trầm uất, stress, sốc tâm lý... - là một thực tế không thể phủ nhận trong cuộc sống thế kỷ 21, khi con người bị bủa vây bốn bề bởi nhiều nỗi lo sợ.

Chính vì thế mà nhiều thầy thuốc, thậm chí ở Hoa Kỳ, nơi có nền y khoa tiến bộ nhất thế giới, đã không ngần ngại cổ động cho việc thiền định thay vì tiếp tục chạy theo viên thuốc.

Chữa bệnh mạch vành, cá biệt nhưng toàn diện

Những phân tích trên cho thấy khó đạt được hiệu quả điều trị như mong muốn nếu thầy thuốc chữa bệnh vành tim chỉ với thuốc tim mạch. Ngược lại, chính tính chất hài hòa của nhiều thành phần trong phác đồ điều trị, từ chế độ dinh dưỡng, thay đổi lối sống cho đến những liệu pháp đi kèm, sẽ quyết định cho hiệu quả lâu dài.

Nhưng dù nguyên nhân nào đi chăng nữa, yếu tố tâm lý cũng không thể tách rời quy trình điều trị. Trong nhiều trường hợp, chiếc bóng phía sau trái tim quan trọng hơn mạch máu vành tim. Khéo co thì ấm.

Cũng vì mục tiêu đó mà hệ thống mạch máu vành tim có khuynh hướng co thắt khi nhiệt độ vùng lân cận vì lý do nào đó bỗng hạ thấp. Động mạch trên thành tim co thắt đột ngột chỉ vì muốn mở rộng cõi lòng để chia máu cho nơi khác mà quên cả thành tim. Trách tim là sai. Nhưng như thế thì giải pháp lại không quá phức tạp! Thật không quá khó để ngăn chặn bệnh mạch vành nếu mỗi con tim đều được sưởi ấm với một chút tình người?

Lên đầu Top

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.

Thanh toán mua bài thành công

Chọn 1 trong 2 hình thức sau để tặng bạn bè của bạn

  • Tặng bằng link
  • Tặng bạn đọc thành viên
Gia hạn tài khoản bạn đọc VIP

Chọn phương thức thanh toán

Tài khoản bạn đọc VIP sẽ được gia hạn từ  tới

    Chọn phương thức thanh toán

    Chọn một trong số các hình thức sau

    Tôi đồng ý với điều khoản sử dụng và chính sách thanh toán của nld.com.vn

    Thông báo