Họ đã lựa chọn VN

Phóng to

Darya Mishukova trò chuyện với các nhà báo tại hội thảo quốc tế VN học lần 2

Giáo sư Nhật Yumio Sakurai theo đuổi ngành VN học vì “chúng tôi là thế hệ người Nhật phản đối cuộc chiến tranh VN”.

Trễ hơn một chút, như phó giáo sư Vladimir Kotolov chọn tiếng Việt làm sự nghiệp vì "khi tôi còn nhỏ, ở Liên Xô có phong trào ủng hộ VN trong cuộc chiến chống Mỹ. Rất nhiều người Nga tình nguyện đi đánh nhau với Mỹ, Liên Xô coi VN như anh em. Sự chọn lựa VN của tôi cũng bắt nguồn từ đó”.

Thế nhưng đối với những nhà VN học thế hệ toàn cầu hóa và khu vực hóa, chính lịch sử và văn hóa VN đã khiến họ tìm đến đất nước này.

Một cuộc trao đổi nghe được trong giờ nghỉ của hội thảo quốc tế về VN học lần 2. Bên ngoài trời đang mưa, nhưng cuộc trò chuyện của hai thế hệ nhà nghiên cứu VN học làm người nghe thật ấm lòng. Vladimir Kolotov - ngoài 30 tuổi, phó giáo sư khoa phương Đông, Đại học Saint Peterburg - nói với giáo sư, tiến sĩ sử học khả kính Yumio Sakurai (Đại học Tokyo): "Tôi có mang theo cho giáo sư ấn bản của hội nghị Euro - Viet ở Saint Peterburg. Có cả cây phả hệ trong báo cáo của giáo sư nữa đấy nhé, rất công phu". Yumio Sakurai vui vẻ hỏi thăm: “Ồ, cảm ơn nhé. Mà này, anh mới tới sao?”, ông hỏi khi thấy V. Kolotov kéo theo dưới chân một túi xách còn dán mác hàng không. V. Kolotov: “Vâng, trễ rồi nên vừa xuống Tân Sơn Nhất là tôi tới đây ngay, không cà vạt, quần áo thế này thật xấu hổ”. Y. Sakurai khoe: “Còn tôi thì tới từ sớm, ăn rồi, chơi rồi, xong hết rồi”. Rồi thêm: “Nói theo tiếng miền Bắc là rách việc”. Cả hai phá lên cười. Bên ngoài trời đang mưa, nhưng cuộc trò chuyện của hai thế hệ nhà nghiên cứu VN học làm người nghe thật ấm lòng.

Thạc sĩ Shine Toshihiko, 36 tuổi, là một trong những gương mặt trẻ này. Là một nghiên cứu sinh chuyên ngành hợp tác quốc tế của ĐH Tokyo, Shine Toshihiko có một đề tài nghiên cứu khá đặc biệt tại hội thảo: “Một trăm mẫu ruộng của Bà Thềm, hoàng gia Chăm và dự án phát triển - Từ đập Pođam (1430) đến hồ sông Lũy”.

Shine Toshihiko cho biết không chỉ tới hội thảo để báo cáo, “tôi còn muốn tìm hiểu thêm về sự tương tác giữa văn hóa Chăm - Nhật", mà theo anh có nhiều điểm tương đồng.

Ando Katsuhiro, một kiến trúc sư 27 tuổi, thì tham gia hội thảo với tham luận về bảo tồn di tích lịch sử Hội An.

Anh là tình nguyện viên Nhật làm việc tại Trung tâm Quản lý bảo tồn di tích Hội An, quan tâm tới VN học đơn giản từ giới thiệu của người thầy khi anh đang nghiên cứu về các đô thị cổ.

Nhưng tới VN rồi Ando Katsuhiro biết là không uổng công. Anh bị cuốn vào Hội An, đặc biệt thích các vấn đề về văn hóa và bảo tồn văn hóa.

Trẻ hơn cả Ando Katsuhiro là một cô gái Nga tên Darya Mishukova, mới 25 tuổi nhưng đã có một mối liên hệ với văn hóa Việt thật sự sâu sắc, tới mức tiến sĩ Trần Đức Cường, thành viên chủ tịch đoàn tiểu ban về các nghiên cứu khu vực, đã thốt lên sau khi nghe báo cáo bằng tiếng Việt của cô ngày 14-7: “Chúng ta sẽ phải hỏi cô Darya, làm sao mà VN học ở Vladivostok phát triển như thế?".

Darya Mishukova là giáo viên tiếng Việt, phó giám đốc Trung tâm Văn hóa VN thuộc Phân viện Đông phương học của ĐH Tổng hợp quốc gia Viễn Đông Vladivostok (Nga). Bản tham luận của Darya Mishukova đặc biệt tạo quan tâm khi cô thẳng thắn nhìn vào thực trạng người VN tại Nga hiện nay.

Darya cho rằng chỉ khi nào đại đa số người Nga, bắt đầu từ quan chức làm thủ tục đăng ký đến đối tác kinh doanh, hiểu biết nhiều hơn về đất nước và con người VN thì nhiều người VN mới tìm được nhiều cơ hội kinh doanh với những điều kiện thuận lợi hơn.

Nặng lòng với VN khiến họ đòi hỏi nhiều hơn để phát triển ngành VN học hôm nay. V. Kolotov cho rằng Chính phủ VN cần phải tăng cường đầu tư vào ngành nghiên cứu mới mẻ này và tạo ra các quĩ để tài trợ các dự án nghiên cứu về VN.

Theo anh, người Trung Quốc, Nhật Bản và mới đây là Hàn Quốc đang làm rất tốt điều này tại thành phố Saint Peterburg khi họ không bỏ qua một cơ hội nào để quảng bá đất nước mình.

Ando Katsuhiro lại thấy VN cần phải tăng cường quảng bá ngành nghiên cứu này qua các phương tiện đa truyền thông. Anh nói: “Tôi rất tiếc là nhiều người bạn của tôi cùng quan tâm tới VN, không tham dự hội thảo này vì không biết. Biết được chắc là họ sẽ không bỏ qua. Ngành VN học của các bạn cần có kênh thông tin, website... của mình”.

Có không ít sinh viên các ĐH Úc, Canada, London tới hội thảo chỉ để “nghe và biết”, đơn giản chỉ vì VN nằm trong mối quan tâm của họ.

Như Claudine Ang, 28 tuổi, nghiên cứu sinh lịch sử VN tại ĐH Quốc gia Singapore, đã bỏ hẳn ba ngày học bay sang VN.

Hay Leyre Benito Otazu, 25 tuổi, người Tây Ban Nha, tốt nghiệp ở Anh chuyên ngành Đông phương học, đang làm việc tại Campuchia và bay sang VN dự hội thảo chỉ vì quan tâm tới văn hóa VN.

Họ sẽ bổ sung vào đội ngũ những nhà VN học tương lai, như Claudine Ang quả quyết: “Tôi sẽ còn trở lại VN”.

Phóng to Vương Gia (ảnh), giảng viên Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh, sinh năm 1978, là người làm cho các học giả đầu tóc bạc khá “sốc” khi cô trình bày những nghiên cứu của mình về sự tương đồng và khác biệt giữa hí kịch Trung Quốc (TQ) và tuồng VN bằng một sự am hiểu thấu đáo và tinh tế. Cô nói: - Theo tôi, văn hóa VN đã tiếp thu văn hóa TQ trên cái nền văn hóa bản địa của mình một cách rất độc đáo. Đơn cử một ví dụ, cả người VN và TQ ai cũng biết nhân vật Trương Phi, nhưng với người TQ, Trương Phi chỉ là một kẻ lỗ mãng, hữu dũng vô mưu. Vì vậy, tôi thật sự bất ngờ khi xem tuồng Trương Phi uống rượu của Đào Tấn, rất trữ tình. Trương Phi của VN có dáng dấp của những vị tướng lĩnh trong lịch sử VN: gần quân lính, làm thơ... Khi nghiên cứu văn hóa VN cần lưu ý những đặc trưng đó, không nên chỉ vì những môtip giống nhau mà kết luận văn hóa VN giống văn hóa TQ. * Ngành VN học thật ra có ở TQ từ khá lâu nhưng đã bị gián đoạn. Vậy những người nghiên cứu VN ở TQ thế hệ trước nay đâu rồi? Và những kết quả nghiên cứu của họ có được sử dụng hiện tại? - Hầu hết những người đó đã mất. Những người còn sống thì cũng đã già, như GS Nhân Bảo đã trên 80. Chỉ có chúng tôi - những người nghiên cứu VN - là còn đọc những công trình của họ. Còn sinh viên nói chung tìm thông tin về VN trên Internet và báo chí hằng ngày. * Sinh viên nghiên cứu VN ở TQ có đông không? Và mục đích của họ chủ yếu để làm gì? - Khoảng 20 người/khóa. Không đông nhưng với một môn khoa học xã hội thì cũng không thể nói là ít. Một số học vì mục đích sẽ sang VN làm việc trong các công ty của TQ. Số khác vì ham thích, vài người vì tình cờ. Nhưng dù với mục đích gì chăng nữa thì khi học họ cũng rất nghiêm túc và chủ động trong nghiên cứu, bởi vì họ học mất tiền mà.

* Xem tất cả những tin bài về Việt Nam học