Điểm nóng xung đột ngày 13-6: EU chia rẽ vì 6,6 tỉ euro liên quan đến Ukraine

Sau khi Hungary dỡ bỏ quyền phủ quyết đối với gói hỗ trợ dành cho Ukraine, Liên minh châu Âu (EU) đã giải ngân 6,6 tỉ euro (7,6 tỉ USD) từ Quỹ Hòa bình châu Âu (EPF). Tuy nhiên, việc phân bổ số tiền này đang gây ra bất đồng giữa các nước thành viên, đặc biệt là Ba Lan và Đức.

Theo đài RMF24 của Ba Lan, Warsaw yêu cầu được hoàn trả đầy đủ khoảng 450 triệu euro, tương đương gần 2 tỉ zloty, cho số vũ khí và trang thiết bị quân sự mà nước này đã chuyển giao cho Ukraine trong thời gian qua.

Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan Cezary Tomczyk khẳng định đây là khoản tiền thuộc về Ba Lan và nước này không chấp nhận việc thay đổi các nguyên tắc đã được thống nhất trước đó.

Được thành lập từ năm 2021, Quỹ Hòa bình châu Âu là cơ chế tài chính ngoài ngân sách của EU nhằm hỗ trợ các nhu cầu quốc phòng. Theo cơ chế này, các nước thành viên trước tiên cung cấp vũ khí cho Ukraine rồi sẽ được hoàn lại một phần chi phí từ quỹ.

Tổng giá trị viện trợ quân sự mà các nước EU dành cho Kiev đến nay đã lên tới khoảng 43 tỉ euro. Trong đó, khoảng 13,5 tỉ euro dự kiến được hoàn trả cho các nước thành viên. Tuy nhiên, số tiền hiện có chỉ dừng ở mức 6,6 tỉ euro, không đủ để đáp ứng toàn bộ yêu cầu.

Trước thực tế đó, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas đề xuất hoàn trả theo tỉ lệ, với mức khoảng 10% chi phí mà mỗi quốc gia đã bỏ ra. Phần kinh phí còn lại sẽ được sử dụng để đào tạo binh sĩ Ukraine và mua sắm vũ khí chung.

Đề xuất này vấp phải phản ứng từ Ba Lan. Ông Tomczyk cho rằng những nước đã viện trợ từ giai đoạn đầu như Ba Lan hay Slovakia không thể chấp nhận mức hoàn trả thấp hơn, đồng thời cáo buộc một số nước tham gia hỗ trợ muộn hơn, trong đó có Đức, muốn thay đổi luật chơi.

Trong khi đó, Đức - nước đóng góp lớn nhất cho EPF - lại cho rằng số tiền vừa được giải phóng nên được chuyển trực tiếp cho Ukraine thay vì hoàn trả về ngân sách các nước thành viên.

Phát biểu tại cuộc họp bộ trưởng quốc phòng EU ở đảo Cyprus, Quốc vụ khanh Bộ Quốc phòng Đức Sebastian Hartmann nhấn mạnh Quỹ Hòa bình châu Âu được xây dựng dựa trên tinh thần đoàn kết. 

Ông cho biết Berlin dự kiến chi 11,5 tỉ euro hỗ trợ Ukraine trong năm nay và sẵn sàng từ bỏ quyền được hoàn trả để Kiev nhận thêm nguồn lực.

Hiện Slovakia đứng về phía Ba Lan, trong khi Đức, Pháp cùng các nước Bắc Âu ủng hộ phương án phân bổ cân bằng hơn. Riêng Pháp nhấn mạnh các khoản mua sắm vũ khí từ quỹ phải ưu tiên các sản phẩm quốc phòng do châu Âu sản xuất.