Xin hãy đặt sức khỏe cộng đồng lên trên hết

Chẳng ai đứng ra nhận trách nhiệm chính về phía mình, bởi nhận rồi thì phải sửa, mà sửa thì thêm gánh nặng về nhiệm vụ, trong khi không nhận cũng chả sao. Thế thì dại gì ôm rơm nặng bụng, vậy mới có chuyện vào bệnh viện người nào xuất trình thẻ BHYT tất yếu chấp nhận ánh mắt lạnh lùng, phân biệt của thầy thuốc, và hệ quả là phác đồ điều trị tuân theo quĩ đạo vạch sẵn: căn cứ loại bệnh, y, bác sĩ chiếu theo danh mục thuốc, trần tối đa cho phép để kê toa, bệnh khỏi nhanh hay chậm, diễn biến tốt hay xấu không quan trọng, trong khi cùng bệnh lý như nhau, thể trạng tương đương nhau thì bệnh nhân thường được chăm sóc chu đáo theo yêu cầu, miễn là túi tiền rủng rỉnh.

Một nghịch lý về y đức, đạo lý tồn tại dai dẳng, gây xót xa, nhức nhối trong dư luận xã hội biết bao giờ cải thiện được, nếu như không qui trách nhiệm cụ thể cho một ngành nhất định.

Quá trình khám chữa bệnh (KCB) cho bệnh nhân BHYT và bệnh nhân thường, dưới con mắt nghề nghiệp của ngành y có khoảng cách lớn lắm chứ. Bởi kê đơn cho bệnh nhân thường không giới hạn giá trị, một đơn thuốc y, bác sĩ được hưởng lợi (hoa hồng/đơn) 10 - 20%, mỗi ngày kê chừng mười toa dễ dàng thu nhập thêm trên trăm ngàn. Còn bệnh nhân BHYT khám xong phải lật bảng danh mục thuốc, đối chiếu trần khống chế rồi mới kê đơn, không có khoản hoa hồng nào, lấy đâu động lực phục vụ?

Vậy lời giải cho nghịch lý giữa hai luồng đối tượng này là ở đâu? Không một cơ quan nào khác ngoài Bộ Y tế, vì chỉ có Bộ Y tế mới nắm rõ mọi vấn đề về bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cộng đồng, từ bệnh lý đến chỉ định liều lượng, chủng loại thuốc men điều trị cũng như vật tư kỹ thuật, thủ thuật, thiết bị tiêu hao kèm theo. Do đó, muốn cải thiện môi trường KCB cho bệnh nhân BHYT bình đẳng như mọi đối tượng khác, Bộ Y tế một mặt giải tỏa ngay giới hạn danh mục thuốc và trần thanh toán trong điều trị, mặt khác phải sớm xóa bỏ ranh giới về BHYT, nghĩa là bệnh nhân phải được thanh toán bằng thể thức thực thanh thực chi.

Dư âm hãi hùng về tấm thẻ BHYT mỗi lần xuất trình tại cơ sở KCB đang là nỗi ám ảnh của 16 triệu người tham gia, khiến rất nhiều đối tượng tự mình vô hiệu hóa tấm phiếu KCB, cắn răng biến thành bệnh nhân thường để mau khỏi bệnh, và đó cũng là nguyên nhân chủ yếu đẩy quĩ kết dư tăng vọt theo thời gian, từ 1.000 tỉ năm 2002 (sau 10 năm BHYT hoạt động độc lập) lên 2.000 tỉ đồng năm 2004, chỉ mới sau hai năm sáp nhập về bảo hiểm xã hội (chứ không phải do tăng tiền lương tối thiểu, tuy có một phần tác động).

Chiến lược bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân của Đảng qua nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX là tiến tới thực hiện BHYT toàn dân vào năm 2010, nếu ngành y tế không “cởi trói” cho bệnh nhân BHYT thì lúc đó, nếu 80 triệu dân tham gia BHYT, quĩ kết dư chắc chắn lên hàng chục, thậm chí hàng trăm ngàn tỉ đồng, đóng băng trong ngân hàng liệu còn mang ý nghĩa vì sức khỏe cộng đồng cho một chính sách xã hội lớn của Đảng và Nhà nước, một vấn đề nhân văn, tiến bộ xã hội luôn là mục tiêu hướng tới của chúng ta.