Khi Quốc hội thông qua Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022 với mục tiêu tăng trưởng GDP đạt 6%-6,5% và tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân khoảng 4%, tình hình thế giới chưa xuất hiện những biến động phức tạp, khó lường như vừa qua.

Toàn cầu chưa kịp kiểm soát đại dịch Covid-19 tận gốc thì các biến thể mới đã liên tiếp xuất hiện và có thể còn kéo dài. Diễn biến này phần nào tác động tiêu cực đến hoạt động kinh tế toàn cầu khi một số lệnh phong tỏa, hạn chế du lịch, giao thương... được đưa ra. Nghiêm trọng hơn, đại dịch vẫn gây thiệt hại về nhân mạng, gây sức ép lên hệ thống y tế nhiều nước.

Cuộc chiến Nga - Ukraine bùng nổ hồi tháng 2-2022 đẩy giá dầu thô, phân bón, sợi tổng hợp và các sản phẩm chế biến từ dầu thô lên cao. Giá lương thực - thực phẩm cũng tăng mạnh khiến Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc (FAO) phải báo động về nguy cơ thiếu hụt lương thực trên thế giới. Nạn đói đã xuất hiện ở Kenya, Afghanistan. Lạm phát, giá cả hàng hóa, vật tư tăng cao, giá trị các đồng tiền như USD, yen, euro... chao đảo; giá vàng biến động bất thường...

Hoạt động sản xuất - kinh doanh của Việt Nam hồi phục ấn tượng khiến các tổ chức quốc tế vô cùng ngạc nhiên

Để bảo vệ nền kinh tế nội địa, nhiều nước đã áp đặt những rào cản thương mại mới khiến tiến trình toàn cầu hóa chậm hơn. Từ đây, vai trò của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) cùng lộ trình toàn cầu hóa đang được thảo luận và định hình mới.

Kinh tế thế giới đối mặt với nguy cơ suy thoái. Nền kinh tế số 1 thế giới tăng trưởng âm liên tục 2 quý nhưng việc làm lại tăng thêm và thất nghiệp giảm nên Nhà Trắng vẫn chưa thừa nhận sự suy thoái. Kinh tế tại khu vực Liên minh châu Âu (EU) tăng trưởng thấp. Trung Quốc - nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới - dự kiến tăng trưởng khoảng 5,5%, mức thấp nhất trong 20 năm qua. Đầu tư nước ngoài (FDI) toàn thế giới suy giảm mạnh, dự báo âm 40%.

Cuộc viếng thăm Đài Loan - Trung Quốc của Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi ngày 2-8 vừa qua dường như đã đẩy căng thẳng Mỹ - Trung gia tăng. Không thể không lo ngại xung đột kéo dài với những đòn trừng phạt "ăn miếng trả miếng" của 2 bên sẽ làm xấu thêm tình hình giao thương quốc tế và tăng thêm những mối lo cũ như: chi phí logistics cao, đứt gãy chuỗi giá trị xuyên biên giới...

Nền kinh tế Việt Nam có độ mở rất cao với tỉ lệ giá trị xuất - nhập khẩu năm 2021 đạt tới 236%. Theo lẽ thường, tăng trưởng cả nước sẽ chịu tác động trực diện từ những diễn biến tiêu cực bất thường, khó dự đoán trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, những số liệu do Tổng cục Thống kê công bố mới đây đã gây ngạc nhiên cho không ít quốc gia và các tổ chức quốc tế.

Trong bối cảnh khó khăn nhiều mặt, tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm 2022 vẫn đạt 6,42%. Riêng tăng trưởng quý II đạt 7,72% - mức cao nhất của quý II trong giai đoạn từ năm 2011 đến nay. CPI bình quân 6 tháng đầu năm chỉ tăng 2,44% so với cùng kỳ năm trước.

Thị trường nội địa hồi phục nhanh chóng trong 6 tháng đầu năm 2022 với tổng mức bán lẻ tăng 11,7%

Chỉ số sản xuất công nghiệp 6 tháng đầu năm tăng 8,7% so với cùng kỳ, trong đó, quý I tăng 6,8% và quý II tăng 10,8%. Nhiều ngành công nghiệp trọng điểm tăng trưởng cao so cùng kỳ, đặc biệt doanh nghiệp FDI trong lĩnh điện tử tăng trưởng mạnh. Doanh nghiệp sản xuất hàng may mặc đã năng động tìm kiếm nguồn vật tư, nguyên liệu mới từ Ấn Độ, Bangladesh và khai thác thị trường mới ở Trung Đông.

Thị trường nội địa cũng hồi phục nhanh chóng với tổng mức bán lẻ tăng 11,7%. Đầu tàu kinh tế của cả nước - TP HCM - ghi nhận sự hồi phục mạnh mẽ và đi đầu về chuyển đổi số. Đầu tư nước ngoài hồi phục với những dự án lớn hàng tỉ USD ở tỉnh Bình Dương, Bắc Ninh..., trong khi giải ngân các dự án FDI 6 tháng đầu năm đạt hơn 10 tỉ USD, mức cao nhất trong 5 năm trở lại đây.

Nông nghiệp vẫn thể hiện vai trò quan trọng trong cơ cấu nền kinh tế Việt Nam

Doanh nghiệp trong nước thành lập mới tăng 25,4% so với cùng kỳ năm trước; số vốn bổ sung vào thị trường tăng 30,3%; doanh nghiệp quay trở lại hoạt động tăng 55,6% và gấp 1,9 lần so với cùng kỳ giai đoạn 2017-2021.

Số lao động quay trở lại làm việc đạt 96% là tín hiệu rất đáng mừng, song nhiều doanh nghiệp ở một số địa phương như Bình Dương, Đồng Nai, Bắc Ninh... đang thiếu nhân công. Lao động được đào tạo, có ngoại ngữ để đáp ứng nhu cầu của ngành du lịch trong giai đoạn hồi phục cũng thiếu.

Với tỉ lệ tiêm chủng vắc-xin cao như hiện nay và nhu cầu nhân lực trong giai đoạn hồi phục kinh tế rất lớn, người lao động có nhiều lựa chọn công ăn việc làm. Do đó, nếu doanh nghiệp trong các lĩnh vực thiếu hụt lao động không có chính sách thu hút hợp lý thì rất khó có đủ nguồn nhân lực và có nguy cơ bị tụt lại phía sau trong tiến trình hồi phục.

Trong bức tranh kinh tế hồi phục ấn tượng, vẫn còn những điểm chưa thật sự hoàn hảo. 

Chẳng hạn, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công là đòn bẩy cho đầu tư toàn xã hội hiện vẫn rất chậm. Sáu tháng đầu năm chỉ giải ngân được khoảng 35,3% vốn đầu tư công cả năm.

Chi phí "bôi trơn" vẫn còn lớn. 49% doanh nghiệp được hỏi xác nhận vẫn phải chi trả chi phí "bôi trơn" để thực hiện các thủ tục hành chính thuận lợi hơn; tỉ lệ này giảm rất chậm so với những năm trước.

Với môi trường kinh tế vĩ mô ổn định và các chính sách hỗ trợ tích cực từ Chính phủ, dự kiến kinh tế Việt Nam sẽ tiếp tục phục hồi mạnh mẽ

Công nghiệp - một trong những ngành xuất khẩu lớn - phục hồi mạnh mẽ với mức tăng trưởng 8,8% trong 7 tháng; 61/63 tỉnh, thành phố ghi nhận chỉ số sản xuất công nghiệp tăng. Tuy nhiên, các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đóng góp đến 70% giá trị xuất khẩu trong khi giá trị gia tăng của hoạt động sản xuất tại Việt Nam còn rất khiêm tốn.

Cả nước có 5 triệu hộ gia đình kinh doanh ở các đô thị và số lượng tương đương ở khu vực nông thôn. Tất cả đều thuộc khu vực kinh tế phi chính thức, nộp thuế khoán, chưa áp dụng nghiêm ngặt quy định về hạch toán kinh tế, biên lai, chứng từ.

Kinh tế số, mua bán qua mạng xuyên biên giới phát triển năng động, sôi nổi nhưng chưa có khung pháp luật thích hợp để quản lý. Từ đây, tình trạng trốn thuế diễn ra trên diện rộng, gây thất thu đáng kể cho ngân sách, dẫn đến cạnh tranh bất bình đẳng. Bộ Tài chính đang nỗ lực sớm khắc phục tình trạng này trong khi tiếp tục thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số của nền kinh tế.

Công nghiệp phục hồi mạnh mẽ với mức tăng trưởng 8,8%; 61/63 tỉnh, thành phố ghi nhận chỉ số sản xuất công nghiệp tăng

Đặc biệt nghiêm trọng là tình trạng thất thu thuế trong kinh doanh bất động sản. Kinh tế bất động sản đóng góp trực tiếp 10% GDP, nếu cộng thêm các ngành công nghiệp và dịch vụ liên quan thì lên đến 20% GDP. 

Khi giá cả, tỉ giá trên thị trường biến động, không ít người dân đầu tư vào bất động sản với hy vọng bảo đảm giá trị nguồn vốn và sinh lời. Song, khung pháp luật về thị trường này còn chồng chéo, có sự trùng lắp giữa các Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Đô thị, Luật Nhà ở... Mặt khác, hiện chưa có quy định công khai minh bạch thông tin về quy hoạch, tiến độ xây dựng... Hệ quả là thị trường này trở thành miếng đất màu mỡ cho hoạt động đầu cơ. Chỉ cần thông tin quy hoạch về một con đường lộ ra đã đủ để đẩy giá đất 2 bên đường tăng vọt, cò đất kiếm lời. Quy định mới về khung giá đất là một bước tiến quan trọng phù hợp với quy luật thị trường.

Trong thời đại bùng nổ cách mạng công nghệ 4.0 và cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt, Chính phủ cần ưu tiên đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, tăng cường ứng dụng khoa học - công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh. Mục tiêu quan trọng nhất là nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.

Thương mại, dịch vụ phục hồi với tốc độ cao, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước. Chính phủ cam kết tiếp tục thực hiện nhất quán mục tiêu giữ vững ổn định nền tảng kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, thúc đẩy tăng trưởng, phục hồi nhanh, phát triển bền vững.

Các hoạt động du lịch, dịch vụ ghi nhận sự phục hồi với tốc độ cao

Cải cách thể chế, vận dụng rộng rãi kinh tế số, Chính phủ điện tử, công khai minh bạch các hoạt động của các cơ quan nhà nước là yêu cầu cấp bách để giúp giảm chi phí, thời gian và tiền bạc trong sản xuất - kinh doanh. Song song đó, tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh; giảm bớt tham nhũng, tiêu cực; nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Rất mong Chính phủ, các tỉnh, thành phố lắng nghe ý kiến của người dân và các doanh nghiệp, có kế hoạch và các biện pháp cụ thể để thực hiện thắng lợi các mục tiêu, kế hoạch của năm 2022.